چند نکته کاربردی درباره آموزش دانش‌آموزان اتیسم

0
428

آموزش دانش‌آموزان اتیسم نیازمند درک مناسبی از نیازهای هر کودک و برنامه‌ریزی مناسب برای هر فرد است. افراد متفاوت، نیازهای متفاوتی دارند و حتی نیازهای یک فرد نیز در طول زمان دستخوش تغییر می‌شود؛ از این رو نمی‌توان از یک روش ثابت و یکسان صحبت کرد. روش‌های آموزشی زیادی برای کار با دانش‌آموزان اتیستیک وجود دارد. یکی از آنها؛ استفاده از نشانه‌های تصویری است  که به این دانش‌آموزان در درک مفاهیم کمک می‌کند.

به یاد داشته باشید این دانش‌آموزان معمولا زمان بیشتری را برای تحلیل مطالعات و خواسته‌ها احتیاج دارند. از سوی دیگر سایر محرکهای محیطی موجود، مانع تمرکز آنها بر گفته‌های شما است؛ بنابراین هرگز به بیان شفاهی مطلب اکتفا نکرده و از کمکهای بصری مناسب فهم هر دانش‌آموز استفاده کنید.  سلسله مراتب این کمکها از ساده به پیچیده به ترتیب عبارت است از:

  استفاده از خود وسیله یا موضوع

تصویر کاملا همانند با وسیله یا موضوع (به ترتیب عکس رنگی؛ تصویر رنگی؛ عکس سیاه و سفید)

طراحی موضوع با خطوط

نشانه‌های گرافیکی و نوشته

 تنظیم برنامه دانش‌آموزان اتیسم

دانش‌آموز با مراجعه به برنامه تصویری، متوجه برنامه روزانه، تقویم و حتی درک زمانی می‌شود؛ در نتیجه متوجه می‌شود که چه کارهایی از او توقع دارند و پس از انجام کدام فعالیت می‌تواند استراحت و تفریح کند  یا اینکه چه زمانی کار روزانه او تمام شده و به خانه برمی‌گردد. اگر لازم است که دانش‌آموز بین دو فعالیت،  خوراکی یا  هر مورد دیگری، یکی را انتخاب کند، می‌توان تصویر آن دو را در صفحه انتخاب گذاشت و به وی اجازه انتخاب داد. درک فعالیت‌های آموزشی با کمک نشانه‌های مناسب در کلاس در روند آموزش دانش‌آموزان اتیسم، کمک می‌کند کودکان متوجه شود که موضوع درس و فعالیت کلاس چیست و برای انجام آن به ترتیب باید چه کارهایی را انجام دهد.

با درک محیط اطراف با استفاده از برچسب و نشانه‌گذاری مناسب، دانش‌آموز می‌فهمد که باید هر وسیله را کجای کلاس بگذارد و جای هر چیزی که لازم دارد، کجاست؟ تشویق رفتارهای مناسب قواعد کلاس و رفتارهایی را که از دانش‌آموز انتظار دارید( مانند کتک نزدن، گاز نگرفتن، جیغ نزدن) را در معرض دید دانش‌آموز قرار دهید.

به کمک آموزش مهارتهای اجتماعی از طریق نقاشی یا عکس می‌توان به دانش‌آموز یاد داد که در هر موقعیت اجتماعی باید چگونه رفتار کند. آموزش خویشتنداری با استفاده از تصاویر مناسب، به دانش‌آموز کمک می‌کند بداند رفتار مناسب در این موقعیت چیست. برای مثال وقتی احساس عصبانیت یا خستگی می‌کند، یا از چیزی ناراحت است به جای داد و فریاد باید چه کاری انجام دهد؟

نکته اصلی که باید بدانیم، این است که وقتی می‌خواهید درسی را آموزش دهید یا هنگام برنامه‌ریزی یک فعالیت، از خود سوال کنید: چگونه می‌توان این مطالعات را به طور ساده به تصویر کشید. آنگاه با در نظر گرفتن سطح درک دانش‌آموزتان از کمک تصویری مناسب استفاده کنید.

تشویق مناسب دانش‌آموز هنگام یادگیری

هنگامی که دانش‌آموز کاری را خوب انجام می‌دهد، بلافاصله او را تشویق کنید، اما مواظب باشید که کلی‌گویی نکرده و فقط رفتار مناسب را تشویق کنید.؛ به عنوان مثال اگر سینا در حالی که پاهای خود را تکان می‌دهد جواب سوالهای ریاضی را می‌نویسد، به او بگویید:     «سینا چقدر خوب جدول ضرب را یاد گرفته‌ای.» نه اینکه بگویید: «آفرین سینا خیلی خوب کار می‌کنی.»؛ چون ممکن است  فکر کند این تعریف مربوط به تکان دادن پاهایش است. استفاده از این نکات، به بهبود آموزش دانش‌آموزان اتیسم کمک زیادی می‌کند.

استفاده از مشوق‌های معنادار

منظور از مشوق هر چیزی است که دانش‌آموز را تشویق به یادگیری کند؛ می‌تواند زبانی یا با کمک وسیله مورد علاقه او باشد. مشوق‌های معمولی که در مورد سایر دانش‌آموزان کاربرد دارد، ممکن است در دانش‌آموز دارای اوتیسم، انگیزه‌ای ایجاد نکند. باید در مورد هر دانش‌آموز بدانید به چه چیزی علاقه دارد و از چه چیزهایی خوشش نمی‌آید.

تناسب توانایی دانش‌آموز و تکلیف

هنگامی که از دانش‌آموز می‌خواهید وظیفهای را انجام دهد باید سطح توانایی او را در نظر گرفته و به تدریج از مراتب آسان به مشکل بروید تا احساس اعتماد به نفس دانش‌آموز را تقویت کرده و جلوی ۱ وی را بگیرید. احساس کالفگی و درماندگی ۲ متعدد هستند و کنترل احساساتشان در صورت احساس شکست این دانش‌آموزان دچار نگرانیهای و ناتوانی برایشان بسیار مشکل است. کمک گرفتن از نشانه‌های تصویری و اکتفا نکردن به راهنمایی شفاهی و حمایت لازم، به کاهش احساس ناتوانی و کالفگی کمک میکند.

استفاده از ابزار آموزشی مناسب سن دانش‌آموز

باید به شخصیت دانش‌آموزان دارای اوتیسم احترام گذاشته شود و برای هرکدام، از ابزار آموزشی مناسب سن خودش استفاده کنیم.  ممکن است لازم باشد که زبان آموزشی را تغییر داد و مطلب را به زبان بسیار ساده بیان کرد.

 فراهم کردن امکان انتخاب

با توجه به اینکه این دانش‌آموزان در فهماندن خواسته‌های خود به دیگران مشکل دارند و غالبا احساس کلافگی و ناراحتی می‌کنند، لازم است به آنها آموزش داده شود چگونه برای خودشان انتخاب مناسبی داشته باشند. قسمت عمده زندگی این کودکان توسط بزرگترها برنامه‌ریزی و کنترل می‌شود. آنها گاهی مدتها مشغول یک فعالیت هستند، فقط چون نمی‌دانند چگونه فعالیت دیگری را انتخاب کنند. آموزش انتخاب باید بر مبنای توانایی ارتباط برقرار کردن فرد و محدود به انتخاب یک یا دو فعالیت یا خوراکی مورد علاقه باشد؛ به این ترتیب دانش‌آموز مفهوم انتخاب کردن را یاد بگیرد.

آزاد گذاشتن کودک در انتخاب مثل اینکه بگویید: « دوست داری توپ‌بازی کنی یا یک بازی دیگه؟» نه تنها به آموزش مفهوم انتخاب کمک نمی‌کند بلکه کودک را گیج و کلافه می‌کند.

تجزیه دستورات شفاهی

هنگام آموزش دانش‌آموزان اتیسم، از به کار بردن جملات طولانی خودداری کنید. سعی کنید دستورات خود را به چند بخش کوتاهتر تجزیه کرده و در صورت لزوم، هر بخش  را همان طور که  گفته شد، با نشانه‌های بصری همراه کنید.

توجه به سرعت پردازش مطالب

دانش‌آموزان دارای اتیسم، زمان بیشتری را برای پردازش مطالعات و درخواستها نیاز دارند؛ به همین دلیل در پاسخگویی به پرسش‌های شفاهی یا امتحانات کتبی، باید این نکته را مد نظر قرار داد. در نظر گرفتن وقت اضافه در امتحان و دادن فرصت مناسب بین سوال و جواب شفاهی به حمایت از این دانش‌آموزان کمک می‌کند

 استفاده از نمونه‌های واقعی

برای تفکر روی هر موضوعی، از مثالهای عینی و متفاوت استفاده کنید تا در آموزش مفاهیم انتزاعی، دانش‌آموز اعمال آن مفهوم را در موارد متفاوت درک کند نه اینکه به اشتباه آن را تنها منحصر به موردی بداند که در کتاب به عنوان مثال ذکر شده است.

تجزیه وظایف پیچیده

تکالیف پیچیده مجموعه‌ای است ازکارها و وظایف کوچکتر است. در آموزش دانش‌آموزان اتیسم، چه در مورد مهارتهای فردی، اجتماعی یا آموزشی باید این تکالیف را به طور پلکانی تجزیه کرد. بعد از آموزش هر مرتبه دانش‌آموز را به مرتبه و پله بعد ارتقا داد تا تمامی این پلکان طی شده و در وظیفه مورد نظر، مهارت حاصل شود. به عنوان مثال وقتی می‌خواهید مسواک زدن را به دانش‌آموزتان یاد دهید، این مهارت تقسیم می‌شود به یاد گرفتن ترتیبی: به دست گرفتن مسواک و خمیر دندان، باز کردن شیر آب، خیس کردن مسواک، باز کردن در خمیر دندان، گذاشتن خمیر دندان روی مسواک و….

منبع: کتاب «راهنمای عملی به دانش‌آموزان اوتیسم»

 

 

ترک پاسخ

لطفا نظر خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید