با یکی از روش‌های ارتباطی مکمل و جایگزین آشنا شوید

0
597

روش‌های ارتباطی مکمل و جایگزین در توانبخشی عبارتند از تکمیل یا جایگزینی گفتار یا نوشتار طبیعی با استفاده از وسایل کمکی مثل  عکس، تصویر، زبان اشاره،‌ هجی با انگشتان و نمادهای برجسته. این روش‌ها انواع مختلفی دارند و خانواده کودکان اوتیسم می‌توانند برای توانبخشی ارتباط از این شیوه‌ها کمک بگیرند. یکی از آنها، روش ارتباطی مبادله تصویر است. در ادامه بیشتر درباره این روش توضیح داده می‌شود.

روش ارتباطی مبادله تصویر چیست؟

این روش برای کودکانی که گفتار ندارند یا گفتار آنها بسیار محدود است استفاده می شود و بر مهارتهای تقاضا کردن و ابراز نظر تاکید دارد. روش ارتباطی مبادله تصویر شامل شش مرحله است که با مبادله یک تصویر با محرک دلخواه آغاز  و به درخواست کردن و اظهارنظر با استفاده از جمله ختم می شود. پیش نیازی که کودک باید داشته باشد نشان دادن موارد دلخواه با اشاره کردن یا به دست گرفتن آنهاست.

اولین مرحله این برنامه، با همکاری سه نفر آغاز می شود: فرد آموزش گیرنده، شریک ارتباطی، درمانگر. مرحله یک با هدف معرفی تصویر و برقراری ارتباط با محرک غیرشرطی شی خواسته شده است. هنگامی که فرد برای به دست آوردن محرک دلخواه خود تلاش می‌کند، درمانگر فرد را به برداشتن کارت تصویر دلخواه و دادن آن به شریک ارتباطی تحریک می‌کند. فقط یک کارت تصویر در نزدیک فرد وجود دارد. شریک ارتباطی باید روبه روی فرد نشسته باشد. وقتی فرد کارت را به شریک ارتباطی داد فورا محرک درخواست شده به فرد داده می‌شود و شریک ارتباطی فقط نام محرک درخواست شده را می گوید. مثلا «سیب». درهرجلسه می‌توان تا سه تقویت کننده را مورد استفاده قرار داد.

مرحله دوم: افزایش تقاضای خودانگیخته

در این مرحله هدف افزایش تقاضای خودانگیخته است. شریک ارتباطی از فرد فاصله بیشتری می‌گیرد و کم کم این فاصله را بیشتر می‌کند و فرد برای دادن کارت و گرفتن محرک دلخواه شریک ارتباطی را دنبال می‌کند.

مرحله سوم: آموزش تمایز و انتخاب کارت صحیح

در این مرحله در کنار فرد به جای یک کارت دو کارت وجود دارد. یک کارت تصویر مورد دلخواه فرد و تصویر دیگر که مورد دلخواه فرد نیست مثل یک سیب و یک ملاقه. اگر فرد کارت اشتباه برداشت و به شریک ارتباطی داد همان محرک اشتباه به او داده می‌شود. این  تا زمانی که فرد تمایز تصاویر را یادبگیرد، ادامه پیدا می‌کند.

مرحله چهارم: شروع جمله‌سازی

این مرحله شروع جمله سازی است که با «می خواهم» جمله ساخته می‌شود. فرد باید کارت دلخواه را کنار کارت «می خواهم» قرار دهد تا محرک به او داده شود.

مرحله پنجم: چه می‌خواهی؟

در این مرحله از او می‌پرسیم که چه می‌خواهی؟ فرد نیز باید با استفاده از «می خواهم» جمله بسازد تا به محرک دلخواه به او داده شود. توجه کنید که مهارت‌های کلامی و بیانی کودک باید مدنظر قرار داده شود.

مرحله ششم: تاکید بر توانایی پاسخ دادن

در این مرحله برخلاف مراحل قبل که فقط بر توانایی‌های تقاضا کردن تاکید داشتند، بر توانایی پاسخ دادن تاکید می‌شود. مثلاً به فرد آموزش داده می‌شود که چگونه جواب سوالهایی از قبیل چه می‌خواهی؟ چه می‌بینی؟ و … را بدهد. در روش ارتباطی مبادله تصویر، می‌توان از تصاویر رنگی و سیاه و سفید استفاده کرد. اندازه کارتهای تصویری نیز چهار در چهار سانتیمتر است.

برگرفته از کتاب: مشکلات ارتباطی کودکان درخودمانده و اثربخشی روش ارتباطی مبادله تصویر (پکس)،نوشته هادی زرافشان – کارشناس ارشد روانشناسی کودکان استثنایی- و دکتر حمید علیزاده (دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی) با اندکی تلخیص.

 

 

 

ترک پاسخ

لطفا نظر خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید